آخرین اخبار : 

ساعت و لحظه دقیق تحویل سال ۱۳۹۷-Nowruz


منشأ و زمان پیدایش نوروز، به درستی معلوم نیست. برخی از روایت‌های تاریخی،
آغاز نوروز را به بابلیان نسبت می‌دهد. بر طبق این روایت‌ها، رواج نوروز
در ایران به سال ۵۳۸ (قبل از میلاد) یعنی زمان حمله کوروش بزرگ به بابل
بازمی‌گردد. همچنین در برخی از روایت‌ها، از زرتشت به‌عنوان بنیان‌گذار
نوروز نام برده شده‌است.

نوروز در اسطوره‌ها


در برخی از متن‌های کهن ایران از جمله شاهنامه فردوسی و تاریخ طبری، جمشید و
در برخی دیگر از متن‌ها، کیومرث به عنوان پایه‌گذار نوروز معرفی شده‌است.


پدیدآوری نوروز در شاهنامه، بدین گونه روایت شده‌است که: جم(یما) در حال
گذشتن از آذربایجان، بر روی تخت جمشیدی ارگ جمشید در آنجا فرود آمد و با
تاجی زرین بر روی تخت نشست با رسیدن نور خورشید به تاج زرین او، جهان
نورانی شد و مردم شادمانی کردند و آن روز را روز نوو جم را جمشید نامیدند.


مهمترین چهره‌های اسطوره‌ای مانند جمشید، سیاوش و کیخسرو پیوندی نزدیک با
نوروز دارند. نوروز روز پیروزی بزرگ جمشید بر دیوان است که نماد پلیدی‌هایی
چون سرما، تاریکی، جهالت و خشونت بودند. عروج جمشید و عروج کیخسرو در این
روز اتفاق افتاد که تفاسیر گوناگونی را به همراه دارد.


در این روز جمشید جهان غیب را در جام جهان‌نما مشاهده کرد. همان جامی که در
آن کیخسرو جای بیژن را مشاهده کرد و رستم را به دنبال او فرستاد. اما
حکایت دگردیسی و بازآفرینی سیاوش، حکایتی ویژه است که با روایت‌هایی مانند
آدونیس، پرسفون، ازیریس یا تمرز قابل‌مقایسه است.

نوروز سال ۹۷

http://www.farhoo.com/files/fa/news/1396/8/2/6720_271.jpg

نوروز در زمان سلسله هخامنشیان


کوروش بزرگ، نوروز را در سال ۵۳۸ (قبل از میلاد)، جشن ملی اعلام کرد. وی در
این روز برنامه‌هایی برای ترفیع سربازان، پاکسازی مکان‌های همگانی و
خانه‌های شخصی و بخشش محکومان اجرا می‌نمود.


این آیین‌ها در زمان دیگر پادشاهان هخامنشی نیز برگزار می‌شد. در زمان
داریوش یکم، مراسم نوروز در تخت جمشید برگزار می‌شد. البته در
سنگ‌نوشته‌های به‌جا مانده از دوران هخامنشیان، به‌طور مستقیم اشاره‌ای به
برگزاری نوروز نشده‌است.


اما بررسی‌ها بر روی این سنگ‌نوشته‌ها نشان می‌دهد که هخامنشیان با جشن‌های
نوروز آشنا بودند و جشن نوروز را با شکوه برپا می‌کردند. شواهد نشان
می‌دهد داریوش اول هخامنشی، به مناسبت نوروز سال ۴۱۶ (قبل از میلاد)،
سکه‌ای از جنس طلا ضرب نمود که در یک سوی آن سربازی در حال تیراندازی نشان
داده شده‌است.


در دوران هخامنشی، جشن نوروز در بازهٔ زمانی میان ۲۱ اسفند تا ۱۹ اردیبهشت
برگزار می‌شد. برخی از پژوهشگران (هرتسفلد، کرفتر، اردمن، گیرشمن و پرادا)
مدعی هستند که تخت جمشید برای انجام مراسم نوروز ساخته شده است؛ در حالی
دیگر پژوهشگران (نیلاندر، کامایر، موسوی) هرگونه مدرکی برای جشن گرفتن
نوروز در دوره هخامنشی را انکار می‌کنند.

نوروز در زمان اشکانیان و ساسانیان


در زمان اشکانیان و ساسانیان نیز نوروز گرامی داشته می‌شد. در این دوران،
جشن‌های متعددی در طول یک سال برگزار می‌شد که مهمترین آنها نوروز و مهرگان
بود. برگزاری جشن نوروز در دوران ساسانیان، چند روز (دست کم شش روز) طول
می‌کشید و به دو دوره نوروز کوچک و نوروز بزرگ تقسیم می‌شد. نوروز کوچک یا
نوروز عامه به مدت پنج روز، از یکم تا پنجم فروردین گرامی داشته می‌شد و
روز ششم فروردین (خردادروز)، جشن نوروز بزرگ یا نوروز خاصه برپا می‌شد.


هر یک از روزهای نوروز عامه، طبقه‌ای از طبقات مردم (دهقانان، روحانیان،
سپاهیان، پیشه‌وران و اشراف) به دیدار شاه می‌آمدند و شاه به سخنان آنها
گوش می‌داد و برای حل مشکلات آنها دستور صادر می‌کرد. در روز ششم، شاه حق
طبقات گوناگون مردم را ادا کرده بود و در این روز، تنها نزدیکان شاه به
حضور وی می‌آمدند.


شواهدی وجود دارد که در دوران ساسانی سال‌های کبیسه رعایت نمی‌شده‌ است.
روز برگزاری مراسم نوروز در هر دوره ۴ ساله، یک روز از موعد اصلی خود (آغاز
برج حمل) عقب می‌ماند و درنتیجه زمان نوروز در این دوران همواره ثابت نبود
و در فصل‌های گوناگون سال جاری بود.


اردشیر بابکان، بنیان‌گذار سلسله ساسانیان، در سال ۲۳۰ میلادی از دولت روم
که از وی شکست خورده بود، خواست که نوروز را در این کشور به رسمیت بشناسند.
این درخواست مورد پذیرش سنای روم قرار گرفت و نوروز در قلمرو روم به
Lupercal معروف شد.


در دوران ساسانیان، ۲۵ روز پیش از آغاز بهار، در دوازده ستون که از خشت خام
برپا می‌کردند، انواع حبوبات و غلات (برنج، گندم، جو، نخود، ارزن، و
لوبیا) را می‌کاشتند و تا روز شانزدهم فروردین آنها را پابرجا نگه
می‌داشتند. هر کدام از این گیاهان که بارورتر شود، در آن سال محصول بهتری
خواهد داد. در این دوران، همچنین متداول بود که در بامداد نوروز، مردم به
یکدیگر آب بپاشند.


از زمان هرمز اول مرسوم شد که مردم در شب نوروز آتش روشن نمایند. همچنین از
زمان هرمز دوم، رسم دادن سکه در نوروز به‌ عنوان عیدی متداول شد.

نوروز پس از اسلام


در میان همهٔ جشن‌هایی که پس از اسلام در ایران به فراموشی سپرده شدند،
نوروز توانست جایگاه خود را به عنوان جشنی ملی در ایران حفظ کند. دلیل
پایدار ماندن نوروز در فرهنگ ایرانی را می‌توان پیوند عمیق آن با آیین‌های
ایرانی، تاریخ این کشور، و حافظه فرهنگی ایرانیان دانست.


گفته می‌شود که عرب‌های فاتح ایران، پایتخت شاهنشاهی ساسانی را در روز
نوروز تسخیر کردند. پس از آن، آن‌ها مالیات سنگینی بر برگزاری دو جشن نوروز
و مهرگان وضع کردند. خلفای دو پادشاهی امویه و عباسی نیز این رویه را
ادامه دادند، اگرچه بعدها خود آنها، در جشن نوروز شرکت کردند و آن را گرامی
داشتند.


از برگزاری آیین‌های نوروز در زمان امویان نشانه‌ای در دست نیست. در دوره
عباسیان، به گفتهٔ تاریخ طبری، معتضد، مردم بغداد را از برافروختن آتش در
روز نوروز و پاشیدن آب بر روی عابران بر حذر داشت ولی پس از نگرانی از
احتمال آشوب مردم، فرمان خود را پس گرفت.


خلیفه‌های فاطمی نیز چندین‌بار برافروختن آتش و آب‌پاشی در نوروز را ممنوع
اعلام کردند. از نوشته‌های باقی‌مانده از سدهٔ چهارم هجری در بغداد،
می‌توان پی برد که مردم در روزهای نوروز، لباس نو بر تن می‌کرده‌اند، به هم
سیب هدیه می‌دادند، غذاهای ویژه می‌پختند و زنان نیز عطرهای ویژهٔ نوروزی
خریداری می‌کردند. مسلمانان در این هنگام در کنار نامسلمانان شیره
می‌نوشیدند و بر یکدیگر آب می‌پاشیدند.

نوروز سال ۹۷

http://www.farhoo.com/files/fa/news/1396/8/2/6723_627.jpg


عباسیان گاهی برای پذیرش هدایای مردمی، از نوروز استقبال می‌کرده‌اند. با
روی کار آمدن سلسله‌های طاهریان، سامانیان و آل بویه، جشن نوروز با گستردگی
بیشتری برگزار شد. در این دوره‌ها، با فرارسیدن نوروز، شاعران دربار در
ستایش آن شعر می‌سرودند و به شاه، فرارسیدن نوروز را شادباش می‌گفتند.
بیهقی از شکوه مراسم نوروز در دربار غزنویان نوشته است و تعدادی از
زیباترین آثار شعری از شاعران درباری‌ای چون فرخی، منوچهری، و سعد سلمان در
ستایش نوروز سروده شده‌اند.


در دوران سلجوقیان، به دستور جلال‌الدین ملک‌شاه سلجوقی، تعدادی از ستاره
شناسان ایرانی از جمله خیام برای بهترسازی گاهشمار ایرانی گرد هم آمدند.
این گروه، نوروز را در یکم بهار (ورود آفتاب به برج حمل) قرار دادند و
جایگاه آن را ثابت نمودند. بر اساس این گاهشماری که به تقویم جلالی معروف
شد، برای ثابت ماندن نوروز در آغاز بهار، مقرر شد که حدوداً هر چهار سال
یک‌بار (گاهی هر پنج سال یک بار)، تعداد روزهای سال را به‌جای ۳۶۵ روز، ۳۶۶
روز در نظر بگیرند. این گاهشمار از سال ۳۹۲ هجری آغاز شد.


نوروز در دوران صفویان نیز برگزار می‌شد. در سال ۱۵۹۷ (میلادی)، شاه عباس
صفوی، مراسم نوروز را در عمارت نقش جهان اصفهان برگزار نمود و این شهر را
پایتخت همیشگی ایران اعلام نمود. در اسلام و به ویژهٔ آیین تشیع، به نوروز
به عنوان روزی خجسته نگاه شده‌است و بر گرامی داشتن آن تأکید شده‌است. از
دیدگاه شیعه، نوروز روز ظهور امام زمان است.

نوروز در دوران معاصر


قبل از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی تنها کشور جهان که نوروز را به عنوان
جشن ملی در تقویم خود داشته است کشور ایران بودو البته افغانستان نیز بصورت
متناوب این جشن را داشته است. اما با استقلال کشورهای آسیای میانه، ابتدا
جمهوری قرقیزستان و آذربایجان و سپس سایر کشورها نوروز را جشن ملی خود
اعلام کردند.


نوروز به عنوان یک میراث فرهنگی و جشن ملی در دوران معاصر همواره مورد توجه
مردم ایران قرار داشته و هر ساله برگزار می‌شود. البته برگزاری جشن نوروز
به صورت آشکار در برخی از کشورها توسط برخی حکومتها برای مدت زمانی ممنوع
بوده‌است. حکومت شوروی برگزاری جشن نوروز را در برخی از کشورهای آسیای
میانه مانند ترکمنستان، قرقیزستان و تاجیکستان ممنوع کرده بود و این
ممنوعیت تا زمان میخائیل گورباچف ادامه داشت.


همچنین برخی از مردم این مناطق برای جلب موافقت مقامات محلی، نام دیگری بر
روی نوروز می‌گذاشتند؛ به‌طور مثال در تاجیکستان، مردم با اطلاق «جشن لاله»
یا جشن ۸ مارس سعی می‌کردند که آیینهای نوروز را بدون مخالفت مقامات دولتی
به جای آورند.


همچنین در افغانستان، در دوران حکومت طالبان، برگزاری جشن نوروز ممنوع بود و این حکومت تنها تقویم هجری قمری را به رسمیت می‌شناخت.


تا پیش از سال ۲۰۰۰ (میلادی)، نوروز در ترکیه (که توسط کردها برگزار
می‌شود) ممنوع و غیرقانونی بود؛ در اغلب مواقع نوروز با بازداشت کردها توسط
نیروهای امنیتی ترکیهای همراه بود. در سال ۱۹۹۲ (میلادی)، دست کم ۷۰ کرد
در درگیری با نیروهای امنیتی ترکیه کشته شدند. اگرچه امروزه دولت ترکیه
نوروز را به عنوان جشن بهار ترکی (به ترکی استانبولی: Nevruz) جشن می‌گیرد،
اما همچنان نوروز به مثابهٔ نمادی نیرومند از هویت کردهای ترکیه است.


در سال‌های اخیر نوروز، به معنای واقعی کلمه، جهانگیر شده است. مجمع عمومی
سازمان ملل در سال ۲۰۱۰ با تصویب قطعنامه‌ای ۲۱ مارس برابر با اول فروردین
را روز جهانی نوروز اعلام کرد.

نوروز سال ۹۷

http://www.farhoo.com/files/fa/news/1396/8/2/6722_169.jpg

نوروز جهانی شد

بنا به پیشنهاد جمهوری آذربایجان، مجمع عمومی سازمان ملل روز نوروز، با ریشهٔ ایرانی را در تقویم خود جای داد.

در متن به تصویب رسیده ۴ اسفند ۱۳۸۸ (۲۳ فوریه ۲۰۱۰) توسط مجمع عمومی سازمان ملل، نوروز، ۲۱ ماه مارس جشنی با ریشه ایرانی که قدمتی بیش از ۳ هزار سال دارد و امروزه بیش از ۳۰۰ میلیون نفر آن را جشن می‌گیرند توصیف شده‌است.

پیش از آن در تاریخ ۸ مهر ۱۳۸۸ خورشیدی، نوروز به پیشنهاد ازبکستان توسط سازمان علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد، به عنوان میراث معنوی، به ثبت جهانی رسیده‌بود در ۷ فروردین ۱۳۸۹ نخستین دورهٔ جشن جهانی نوروز در تهران برگزار شد و این شهر به عنوان «دبیرخانهٔ نوروز» شناخته شد. نخستین بار، نوروز ۱۳۹۱ را در صحن عمومی سازمان ملل و یونسکو به میزبانی ایران جشن گرفتند.


جغرافیای نوروز

منطقه‌ای که در آن جشن نوروز برگزار می‌شد، امروزه شامل چند کشور می‌شود و همچنان در این کشورها جشن گرفته می‌شود. برخی آیین‌های نوروز در این کشورها با هم متفاوت‌اند. برای نمونه در افغانستان سفره هفت‌میوه می‌چینند؛ اما در ایران (haft seen) سفره هفت سین می‌اندازند. شباهت و نزدیکی آیین‌های نوروز در جمهوری آذربایجان به آیینهای نورز ایران بییش از دیگر کشورهاست.

جغرافیای نوروز با نام نوروز یا مشابه آن، سراسر خاورمیانه، بالکان، قزاقستان، تاتارستان، در آسیای میانه چین غربی (ترکستان چین)، سودان، زنگبار، در آسیای کوچک سراسر قفقاز تا آستراخان و نیز آمریکای شمالی، هندوستان، پاکستان، بنگلادش، بوتان، نپال و تبت را شامل می‌شود.

نوروز سال ۹۷

http://www.farhoo.com/files/fa/news/1396/8/2/6724_463.jpg

کردها نیز این جشن را در فاصلهٔ میان ۱۸ تا ۲۱ مارس جشن می‌گیرند. بنظر کردها قیام کاوه آهنگر و پیروزی او بر ضحاک را جشن نوروز نامیده‌اند. در هنگام نوروز، کردها با گردهم‌آیی در بیرونِ شهرها، به استقبال بهار می‌روند. در این گردهم‌آیی‌های نوروزی، زنان کرد لباس‌های رنگین پوشیده و شال‌های پرزرق و برق بر سر می‌نهند؛ مردان جوان کرد نیز پرچم‌های سبز و زرد و سرخ را برافراشته و با رقص و پایکوبی گرد آتش، نوروز را پاس داشته و زنده نگاه می‌دارند.

همچنین نوروز در میان اعراب جنوب عراق رایج است و در روز نوروز آنها به سبزه زارها و مناطق سر سبز می‌روند. بخصوص دیدار از ایوان مداین در این روز از جمله برنامه‌های اعراب جنوب و شرق عراق است.

در تاریخ ۳۰ مارس ۲۰۰۹ (۱۰ فروردین ۱۳۸۸)، پارلمان فدرال کانادا، اولین روز بهار هر سال را به عنوان نوروز (Nowruz Day)، عید ملی ایرانیان و بسیاری اقوام دیگر نامگذاری کرد.

در تاریخ ۲۴ فوریه ۲۰۱۰، سازمان ملل متحد با تصویب یک قطعنامه در مقر سازمان ملل متحد، عید نوروز را به عنوان روز بین‌المللی نوروز و فرهنگ صلح در جهان به رسمیت شناخت.

آیین های نوروز NowRuz

خانه‌تکانی در نوروز

خانه‌تکانی یکی از آیین‌های نوروزی است که مردم برخی مناطقی که نوروز را
جشن می‌گیرند به آن پایبندند. در این آیین، تمام خانه و وسایل آن در آستانه
نوروز گردگیری، شستشو و تمیز می‌شوند. این آیین در کشورهای مختلف از جمله
ایران، تاجیکستان و افغانستان برگزار می‌شود.

افروختن آتش در نوروز


رسم افروختن آتش، از زمان‌های کهن در برخی مناطق علاقه‌مند به نوروز متداول
شده‌است. در ایران، جمهوری آذربایجان و بخش‌هایی از افغانستان، این رسم
به‌صورت روشن کردن آتش در شب آخرین چهارشنبه سال متداول است. این مراسم
چهارشنبه‌سوری نام دارد.


در کردستان در روز نوروز مراسم آتش نوروزی (به کردی ئاگر نه‌وروزی Agir
Newrozî) انجام می‌شود. پریدن از روی آتش در ایام نوروز در ترکمنستان نیز
رایج است.

همچنین رسم افروختن آتش در بامداد نوروز بر پشت بام‌ها در میان برخی از
زرتشتیان (از جمله در برخی از روستاهای یزد در ایران) مرسوم است.

نوروز سال ۹۷

http://www.farhoo.com/files/fa/news/1396/8/2/6721_177.jpg

سفره‌های نوروزی


در بسیاری از نقاط ایران، جمهوری آذربایجان و برخی از نقاط افغانستان، (haft seen) سفره هفت سین
پهن می‌شود. در این سفره، هفت چیز قرار می‌گیرد که با حرف س آغاز شده
باشد؛ مثل سیر، سنجد، سمنو، سیب و… به هفت‌سینی که چیده می‌شود معانی
خاصی نسبت داده‌اند. مثلاً سیب را نماد زیبایی و تندرستی، سنجد را نماد عشق
و محبت، و سکه را رزق و روزی گفته‌اند. سفره نوروز از زمانهای کهن بوده
اما به این صورت بوده‌است که سفره‌ای را پهن می‌کردند و در بشقابهای سفالی و
یا فلزی، انواع آجیل‌های خشک‌شده مانند توت خشک، برگه خشک شده زردآلو و
هلو و پختیک (پخته شده و خشک شده لبو) و عسل و سرشیر خشک شده، کلوچه، گعگ
(کیک) قطاب و نان سرموکی و… می‌گذاشتند؛


تخم مرغ رنگ‌شده از اجزای اصلی این سفره‌ها بود. در این سفره، بعضی چیزها
فقط جنبه زیبایی و نمادین داشت مانند تخم مرغ و آیینه؛ ولی سایر چیزها برای
خوردن و پذیرایی میهمانان بوده است و هر زمان که تمام می‌شد بلافاصله
صاحبخانه ظروف را دوباره برای میهمانان جدید پر می‌کرد.


اما اینکه هفت چیز با نام سین باشد، پدیده جدیدی است و مستندات تاریخی
ندارد. البته سفره نوروزی همواره دارای سمبل و نمادها بوده است اما به نظر
می‌رسد گذاشتن هفت جزء آغازشونده با حرف سین در سفرهٔ نوروزی پدیده‌ای است
که روایتهای آن بیشتر از اواخر دوره قاجار رایج شده و پیشینهٔ تاریخی ندارد
و توسط رسانه‌ها فراگیر شده‌است.


یکی از ضروریات عیدنوروز لباس نو و حمام رفتن بوده است، مردان و زنان قبل
از فرارسیدن نوروز به حمامهای زنانه و یا مردانه می‌رفتند و شلوغ‌ترین
روزهای گرمابه‌ها، همان چند روز سال نو بود. در گرمابه‌های قدیمی که
معمولاً با چوب و هیزم در (گرخانه)Gor Khaneh یا (آتش خانه) آب داخل خزانه
را که بر روی دیگهای بزرگ قرار داشتند گرم می‌کرد، حمامی‌ها لازم بوده که
یک ذخیرهٔ ویژه چوب و هیزم را برای روزهای نوروز ذخیره کنند.


در قرون گذشته بسیاری از خانواده‌ها سالی فقط یکبار می‌توانستند پلو بخورند
و آن هم شب نوروز بود. شب نوروز، همه مردم و یا اکثراً پلو یا چلو خورشت
می‌خوردند. از این پلو نوروزی برای فقرا، سلمانی (آرایشگر) و حمامی (مسئول
آتش حمام) و برای کدخدای و روحانی (معلم سنتی) محل پیشکش می‌بردند؛ و آنها
با حجم زیادی از پلو روبرو بودند و ناچار بودند آنها را خشک کرده و در
آینده استفاده کنند.


پهن کردن سفرهٔ نوروزی در ایران آداب و رسوم خاصی دارد و روی سفره اجزای
دیگری به‌ویژه آینه، شمع، و آب نیز حضور دارند. از دیگر اجزای سفرهٔ امروزی
می‌شود از ماهی و تخم مرغ رنگ‌شده یاد کرد.


در کابل و شهرهای شمالی افغانستان، سفره هفت میوه متداول است. در این سفره،
هفت میوه قرار می‌گیرد، از جمله؛ کشمش سبز و سرخ، چارمغز، بادام، پسته،
زردآلو و سنجد.چیدن سفره‌ای مشابه با استفاده از میوه خشک شده، در بین
شیعیان پاکستان هم مرسوم است.


علاوه بر این، سفره هفت شین در میان زرتشتیان، و سفره هفت میم در برخی نقاط
واقع در استان فارس در ایران متداول است. در جمهوری آذربایجان، عدد هفت
اهمیتی ندارد و بر روی سفره‌های نوروزی خود، آجیل قرار می‌دهند.

نوروز سال ۹۷

http://www.farhoo.com/files/fa/news/1396/8/2/6725_775.jpg

غذاهای نوروزی


کی از متداول‌ترین غذاهایی که به مناسبت نوروز پخته می‌شود، سمنو (سمنک،
سومنک، سوملک، سمنی، سمنه) است. این غذا با استفاده از جوانه گندم تهیه
می‌شود.


کی از متداول‌ترین غذاهایی که به مناسبت نوروز پخته می‌شود، سمنو (سمنک،
سومنک، سوملک، سمنی، سمنه) است. این غذا با استفاده از جوانه گندم تهیه
می‌شود. در بیشتر کشورهایی که نوروز را جشن می‌گیرند، این غذا طبخ می‌شود.
در برخی از کشورها، پختن این غذا با آیین‌های خاصی همراه‌است. زنان و
دختران در مناطق مختلف ایران، افغانستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان
سمنو را به‌صورت دسته‌جمعی و گاه در طول شب می‌پزند و درهنگام پختن آن،
سرودهای مخصوصی می‌خوانند. برای نمونه در افغانستان، در یکی از مشهورترین
ترانه‌ها، این بیت به تکرار خوانده می‌شو:


سمنک در جوش ما کفچه زنیم – دیگران در خواب ما دف چه زنیم


پختن غذاهای دیگر نیز در نوروز مرسوم است. برای مثال، سبزی‌پلو با ماهی را
در شب عید و شیرینی‌هایی مانند نان نخودچی تناول می‌شود؛ در افغانستان سبزی
چلو با ماهی، در تاجیکستان باج، در ترکمنستان نوروزبامه، در قزاقستان
اویقی آشار، و در بخارا نیز انواع سمبوسه پخته می‌شود. به‌طور کلی پختن
غذاهای نوروزی در هر منطقه‌ای که نوروز جشن گرفته می‌شود، مرسوم است و هر
منطقه غذاها و شیرینی‌های مخصوص به خود را دارد.

دید و بازدید نوروزی


دید و بازدید عید یا عید دیدنی یکی از سنت‌های نوروزی است که در بیشتر
کشورهایی که آن را جشن می‌گیرند، متداول است. در برخی از مناطق، یاد کردن
از گذشتگان و حاضر شدن بر مزار آنان در نوروز نیز رایج است. روز نوروز با
بازدید و دیدار اقوام و خویشان شروع می‌شود. این سالها معمولاً در شهرهای
کوچک رفتن به آرامگاه شهدا و بازدید از خانواده شهدا نیز رسم شده است.

لباس نو و پاک نوروزی


حمام رفتن و پوشیدن پوشاک نو بخشی از ضروریات روز نوروز است که افراد حتماً
بایستی با لباس نو و پاک به دیدار اقوام و دوستان می‌رفتند. جملی کارری در
سفر نامه اش می‌نویسد:


“ایرانیان در این روز لباس نو می‌پوشند. حتی اگر کسی پول هم نداشته باشد،
مبلغی از دیگران قرض می‌کند و برای خود و بستگان و خانواده‌اش لباس و کفش
نو تهیه می‌کند. زیرا معتقدند کسی که سال نو را با لباس کهنه آغاز کند، از
خوشی‌های تازه سال جدید بی‌بهره خواهد ماند. از دیگر مراسم عید نوروز، یکی
هم آماده کردن انواع غذاهای لذیذ در خانه‌ها و پذیرایی گرم از دوستان و
آشنایان است.”


در قدیم معمولاً لباس قومی و ملی هر منطقه‌ای در ایران متفاوت بود. بخصوص
هر قبیله و ایل ممکن بود نوع کلاهی که بر سر می‌گذاشتند متفاوت باشد و در
نوروز لباس قومی معمول بوده است در بیشتر مناطق ایران یک شنل بشکل عبا
مردها بر دوش می‌انداخته‌اند امروزه رئیس جمهور افغانستان از این شنل برای
اعیاد رسمی استفاده می‌کند. از دوره رضا شاه پوشش‌های متفاوت قومی که بعضاً
نشانه‌هایی از تفاخر همراه داشت برچیده شد و لباس سراسری ایران استاندارد
کت و شلوار و کلاه فرنگی رسمیت یافت.

طبیعت‌گردی نوروزی


مردم ایران در روز ۱۳ فروردین، به مکان‌های طبیعی مانند پارک‌ها، باغ‌ها،
جنگل‌ها و مناطق خارج از شهر می‌روند. این مراسم سیزده‌به‌در نام دارد. از
کارهای رایج در این جشن، گره زدن سبزه است.


مراسم سیزده‌به‌در در مناطق غربی افغانستان، ازجمله شهر هرات نیز برگزار
می‌شود. با وجودی که روز سیزدهم فروردین در کشور افغانستان جزو تعطیلات
رسمی نیست، اما مردم این مناطق برای گردش در طبیعت، عملاً کسب و کار خود را
تعطیل می‌کنند. مردم این منطقه، همچنین اولین چهارشنبه سال را نیز با گردش
در طبیعت سپری می‌کنند.


علاوه بر این، ساکنان کابل، در طول دو هفته اول سال جدید، برای گردش به
همراه خانواده به مناطقی که در آنها گل ارغوان می‌روید، می‌روند.


یکی دیگر از آیین‌های نوروز که در آسیای میانه و کشور تاجیکستان مرسوم است،
مراسم گل‌گردانی و بلبل‌خوانی است. گل گردان‌ها از دره و تپه و دامنهٔ
کوه‌ها، گل چیده و اهل دهستان خود را از پایان یافتن زمستان و فرارسیدن
عروس سال و آغاز کشت و کار بهاری و آمدن نوروز مژده می‌دهند.

نوروزخوانی


نوروز خوانی یا بهارخوانی یا نوروزی، گونه‌ای از آواز خوانی است که در
گذشته در ایران رواج داشته‌است. در حال حاضر رواج این گونه آواز خوانی
بیشتر در استان‌های مازندران و گیلان است.


در نوروز خوانی، افرادی که به آن‌ها نوروز خوان گفته می‌شود، پیش از آغاز
فصل بهار، به صورت دوره‌گردی به شهرها و روستاهای مختلف می‌روند و اشعاری
در مدح بهار یا با ذکر مفاهیم مذهبی به صورت بداهه یا از روی حافظه
می‌خوانند. این اشعار اکثرأ به زبان‌های طبری و زبان گیلکی می‌باشد. این
اشعار بیشتر بصورت ترجیع‌بند بوده و توسط یک یا چند شخص، به صورت همزمان
خوانده می‌شود.


(منبع: farhoo.com)
گرداوری :نیو درس